مراکز نگهداری کودکان بی سرپرست و خیابانی

شبه خانواده

طبق تعریف سازمان بهزیستی کشور، مراکز نگهداری شبانه‌روزی کودکان بی‌سرپرست و خیابانی به مرکزی اطلاق می‌گردد که طبق وظایف قانونی کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست را پذیرا و نگهداری و پرورش آنان را فراهم نموده و زمینه انتقال موقت و یا دائم آنها را به خانواده و جامعه به عهده داشته و به 2 گروه پسرانه و دخترانه تقسیم بندی می گردد.

کودکان به دلایل ذیل و با معرفی‌نامه مقام قضایی جهت برخورداری از خدمات (مراقبت و پرورش) در بخش شبه خانواده پذیرش می‌شوند:

*فوت سرپرستان یا تنها سرپرست

*زندانی بودن سرپرستان یا تنها سرپرست

*مفقودالاثر شدن سرپرستان یا تنها سرپرست

*مجهول‌الهویه بودن کودک عدم صلاحیت سرپرستان

*با حکم مقام قضایی و به دلیل وجود شرایط خاص آسیب‌پذیری برای کودک در خانواده از قبیل سوء رفتار شدید (جسمانی، عاطفی- روحی، جنسی، بی‌توجهی و غفلت یا ترکیبی از همه)

*موارد بیماری‌های واگیردار و یا صعب العلاج و بیماری‌های روانی در خانواده که به سلامت جسمی، روانی، رشد و تعالی همه جانبه کودک آسیب می رساند.

*اعتیاد سرپرست یا سرپرستان

*درصورتی که سلامت جسمی، روانی، رشد و تعالی کودک را مورد مخاطره قرار دهد

سیاست مراقبت و پرورش بنیادین سازمان بهزیستی، ایجاد زمینه زندگی کودک در محیط خانواده است. بنابراین زندگی کودکان در محیط‌‌های غیر از خانواده (خانه نوزادان، نونهالان، نوباوگان و خانه‌های کودکان و نوجوانان و خانه‌های مستقل کودکان و....) صرفاً به صورت موقت انجام می‌پذیرد. لذا مسئولین مربوطه موظف هستند زمینه‌های بازگشت کودک نزد والدین یا خانواده جایگزین یا فرزندخواندگی را فراهم آورند و بر روند زندگی آنان نظارت نمایند.

بنابراین مراحل زیر را در ابتدای ورود کودکان طبق مراکز شبه خانواده طی می‌شود:

- اخد معرفی‌نامه مرجع قضایی و مدارک پزشکی قانونی

- مصاحبه مددکار اجتماعی با فرد همراه کودک و کودک به منظور کسب اطلاعات لازم از موقعیت خانوادگی، بستگان، همراهان کودک و تهیه گزارش‌های مددکاری اجتماعی

- تشکیل و تنظیم پرونده اولیه و تکمیل فرم‌های جمع آوری اطلاعات (مدارک، گزارش، عکس و مشخصات و ارزیابی روانشناختی)

- تلاش در زمینه بازگشت نزد والدین با استفاده از خدمات مددکاری اجتماعی و ارائه کمک‌های مالی (امداد ماهیانه و سایر کمک‌های جانبی یا موردی) در راستای پیشگیری از جدایی کودک از خانواده

و چنانچه این امکان فراهم نشود کودکان از برنامه‌های مراقبت و پرورش در مراکز شبه خانواده بهره می‌برند. در طول مدت زندگی کودکان در مراکز نگهداری کودکان بی‌سرپرست می‌بایست همواره پیگیری لازم جهت فراهم آوردن زمینه های انتقال کودک به والدین (پدر و مادر و جد پدری) یا خانواده جایگزین انجام پذیرد.

خیریه مهر ایرانیان از معدود مراکزی است که وظیفه خطیر نگهداری شبانه‌روزی از کودکان بی‌سرپرست را تحت نظارت سازمان بهزیستی برعهده دارد و خدمات متنوع رفاهی، فرهنگی، آموزشی، تربیتی و بهداشتی را به آنان ارائه می‌دهد. درحال حاضر 20 دختر خردسال به طور شبانه‌روزی در این خیریه نگهداری می­‌شوند و بیش از 470 خانواده نیازمند نیز تحت پوشش کمک‌های حمایتی موسسه هستند که از خدمات مستمر آن بهره­‌مند می­‌شوند. تعداد زیادی از این افراد را خانواده معلولین ذهنی، معلولین ضایعه نخاعی و سالمندان و زنان سرپرست خانوار و دانش آموزان با استعداد و دانشجویان نیازمند تشکیل می­‌دهند .